1 dec 2012

Wandelende vis verklaart evolutie

Wetenschappers hebben een vis ontdekt die onder water kan lopen. Mogelijk deden zeedieren die evolueerden tot landdieren hetzelfde. Een kleine stap voor de longvis, een grote stap voor de evolutie, zeggen de Amerikaanse onderzoekers. De zogeheten longvis gebruikt de vinnen onder zijn lichaam om mee te ‘wandelen’. Daarover werd al langer gespeculeerd maar het was nooit bewezen. Onderzoekers van de Universiteit van Chicago in Illinois zetten een longvis in een aquarium en filmden zijn gedrag. Hoewel je het van de palingachtige vis niet zou verwachten, bleek hij inderdaad op een primitieve manier over de bodem te lopen. De vis tilt zijn lijf een stukje van de zeebodem en duwt het daarna voort.

Het onderzoek is belangrijk omdat het kan laten zien hoe tijdens de evolutie waterdieren veranderden in landdieren. Mogelijk ontwikkelden vissen miljoenen jaren voordat ze aan land gingen al vinnen waarmee ze zich over de zeebodem konden verplaatsen. Ze hebben dus lang onder water met die ‘pootjes’ kunnen oefenen voordat ze het op land probeerden. Tot nu toe werd gedacht dat dieren pas pootjes ontwikkelden vanaf het moment dat ze op het land waren.

Bekijk hier de video van de wandelende longvis.

De Afrikaanse longvis is een geliefd onderzoeksobject voor biologen omdat de vis nauw verwant is met de zeedieren die het land op trokken. De andere soortgenoten zijn vrijwel allemaal uitgestorven. Omdat de longvis nog leeft, kunnen onderzoekers zijn bewegingen observeren. Met fossielen kan dat niet.

25 juli 2011

Duiker nét niet opgeslokt

Een duiker weet net te ontkomen aan een walvishaai die naar plankton hapt. Fotograaf Mauricio Handler wist het indrukwekkende tafereel vast te leggen op Isla Mujeres, in Mexico.

'De duiker op de foto is een vriend van mij. Het dier zwom recht op hem af. Walvishaaien hebben een slecht zicht. De duiker kon zich gelukkig net uit de voeten maken,' zegt Handler in het AD van vandaag.

Walvishaaien zijn met een gemiddelde lengte van 8 meter 's werelds grootste vissen. Hun bek, met ongeveer 3000 tandjes, kunnen ze zo'n anderhalve meter opensperren. Wolken tonijneitjes, plankton en krill en scholen kleine visjes slokken ze zo in één hap op. Walvishaaien zijn niet gevaarlijk voor mensen. 'Ze zijn juist heel tam,' vertelt de fotograaf. 'Gelukkig, want er waren er honderden in de buurt.'

26 juni 2011

Zeeuws koraal uitgestorven

Dodemansduim © Peter H. van Bragt/ Stichting Anemoon

Het enige in de Nederlandse kustwateren voorkomende koraal is vermoedelijk geheel uit de Zeeuwse wateren verdwenen. Dat heeft de Stichting Anemoon, die zich bezighoudt met mariene biologie, zondag gemeld via de website Natuurbericht.nl.

De aanwezigheid van dit zogenoemde 'dodemansduim' was sinds het voltooien van de Deltawerken en het daarmee gepaard gaande verdwijnen van de getijdenstromingen in het Veerse meer en het Grevelingenmeer al achteruit gehold. Maar de Stichting Anemoon constateert dat het koraal nu geheel uit Zeeland, zijn voornaamste Nederlandse habitat, is verdwenen. Wel komt de dodemansduim nog voor op wrakken in de Noordzee.

Maatregelen
De Stichting Anemoon gaat er bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu op aandringen op zeer korte termijn in deze gebieden adequate maatregelen te nemen om de enige koraalsoort die Nederland rijk is te beschermen.

Eerder lanceerden milieuorganisaties al het plan om vijf gebieden voor de kust uit te roepen tot zeereservaten. Het toenmalige ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) had hier echter bezwaren tegen, omdat in die gebieden niet meer gevist zou kunnen worden.

De Stichting Anemoon krijgt zijn informatie over de Zeeuwse wateren vooral van sportvissers die er met grote regelmaat duiken. (ANP)

16 juni 2011

De meest verbluffende duikplaatsen ter wereld

Ronddobberen tussen felgekleurde vissen en koralen in helderblauwe zeeën terwijl u naar het ritme van uw eigen adem luistert: de ingrediënten van de ultieme duikervaring. Elsevier STIJL zette een aantal van de wonderlijkste duikplekjes op aarde voor u op een rij. Elk continent heeft zo zijn eigen wereldwonderen en de lijst mooie duiklocaties is oneindig. Onderstaande lijst kan u als (toekomstige) duiker wellicht een eindje op weg helpen. Het is bijna zonde om met de ogen te knipperen tijdens een duiktrip in deze gebieden, want dan mist u de octopussen, zeeslangen, schildpadden, alle vissen uit het boekje en spectaculair koraal.

Yongala, Australië

Yongala is de naam van een scheepswrak in Queensland vlakbij de wereldberoemde en door duikers bejubelde Great Barrier Reef. Het wrak ligt op 90 kilometer zwemmen van Townsville en is volgens de lezers van website Scuba Travel de mooiste duikplaats ter wereld. Let op: het scheepswrak zelf is verboden terrein.

Sharm el Sheik, Egypte

Deze badplaats op het Egyptische eiland Sinaï wordt ook vaak genoemd in het rijtje wereldwonderen onder de zeespiegel. Het zoutgehalte in de Rode Zee zorgt ervoor dat er een enorm scala aan adembenemend mooie vissen kan leven. Ras Mohammed, het zuidelijkste puntje van het eiland, is het bekendste en meest bezochte gebied bij Sharm el Sheik.

Gili Islands, Indonesië

Ten noordwesten van het Indonesische eiland Lombok ligt een eilandengroep die op zichzelf al mooi is, maar vooral beroemd is om haar koraalriffen. Ondanks visvangst met dynamiet in het gebied, dat veel koraal heeft beschadigd, is het er prachtig. Tussen de eilanden Gili Meno en Gili Air vindt u bijzonder zeldzaam blauw koraal.

Manta Reef, Guinjata Bay

Manta Reef is de meest bejubelde duikplaats in Afrika, te vinden in het zuiden van Mozambique. Het ziet er zwart van de mantaroggen – die naam is geen toeval – en alle denkbare vormen van koraal. Op de boot op weg naar het rif is er grote kans dat walvissen of (walvis)haaien een stukje met u mee zwemmen.

Sipadan, Borneo, Maleisië

Het horen van de naam Sipadan tovert een glimlach op het gezicht van menig duiker. Het kleine tropsiche eiland, op een uur varen van de stad Semporna, biedt entree tot een van de populairste duikplaatsen. Tussen april en december is het de beste tijd om de wetsuit aan te trekken in Maleisië.

Tulum, Mexico

Deze duikspot op 130 kilometer ten zuiden van het Mexicaanse eiland Cancun onderscheidt zich van de rest doordat je er kunt duiken in unieke cenotes (bovengrondse poelen) en door een complex systeem van onderzeese grotten kunt zwemmen. In de cenotes kan de duiker zo’n 100 meter ver kijken door het helderblauwe water. Wees getuige van spectaculaire lichteffecten, stalagmieten en stalagtieten.

1 juni 2011

Clownvis wordt doof door zure oceaan

BRISTOL - Het lijkt erop dat clownvissen, de oranje-witgestreepte hoofdrolspelers uit de Disneyfilm Finding Nemo, hun gehoor verliezen in zuur water. Dat meldde de BBC woensdag.

Als het zeewater een hoger zuurgehalte bevat, kan de clownvis zijn natuurlijke vijanden niet horen aankomen. Wetenschappers van de universiteit van Bristol zeggen dat dat zijn voortbestaan kan bedreigen. Onderzoekers hebben het gehoor van clownvissen getest in waterbakken met variërende zuurtegraden. In de bakken met zuurder water leken de vissen minder te reageren op bedreigende geluiden. Oceanen worden steeds zuurder door CO2-opname. Rond 2100 zouden zeeën zo zuur kunnen zijn dat de clownvis er doof van wordt. De onderzoekers maken echter een kanttekening. De vissen zouden zich de komende decennia kunnen aanpassen. De vis leeft in de Indische Oceaan, de Rode Zee en delen van de Stille Oceaan.

20 januari 2011

Thailand sluit duikoorden om riffen

BANGKOK - Thailand sluit tientallen toeristische en lucratieve duikoorden om de prachtige koraalriffen in de Andamanse Zee aan de westkust te beschermen.

Meer dan de helft van 15.000 hectare koraalriffen in de wateren rond het zuiden van Thailand wordt bedreigd. De belangrijkste oorzaak is de opwarming van het zeewater wat kan leiden tot het verbleken en uiteindelijk het afsterven van koraal. Maar ook de massale toestroom van toeristen die een kijkje onder water willen nemen, heeft schadelijke gevolgen. Duikers vertrappen het koraal en boten met toeristen vervuilen het water. Een woordvoerder van het departement dat belast is met de bescherming van natuurreservaten meldde dat duikplekken worden gesloten in gebieden waar 80 procent van het koraal is beschadigd. De bijbehorende duikscholen zijn een lucratieve inkomstenbron: toeristen geven er grif geld uit om te kunnen duiken, slapen, eten en feesten.

25 oktober 2010

In de steek gelaten duiker krijgt smartegeld

LOS ANGELES - Na vijf jaar juridische strijd heeft de Amerikaan Daniel Carlock 1,68 miljoen dollar (1,3 miljoen euro) schadevergoeding toegewezen gekregen van een rechter in Los Angeles. Hij werd in 2004 bij een duikexcursie vergeten door de organisatoren en wist destijds ternauwernood aan de dood te ontkomen. Dat meldde de krant Los Angeles Times zondag (plaatselijke tijd) op zijn website.

Carlock, destijds 45 jaar oud, nam deel aan een duikexcursie voor de kust van Long Beach, Californië. Nadat hij te ver was afgedreven zag hij de andere duikers per boot naar een andere duikplek vertrekken. Vijf uur dreef de Amerikaan rond in de Grote Oceaan, voordat hij werd opgepikt door een schip. Hij heeft zijn leven te danken aan een 15-jarige padvinder, die hem toevallig zag drijven toen hij vanaf de boot door een verrekijker keek.

De advocaten van Carlock hadden 2 miljoen dollar geëist, omdat Carlock een posttraumatisch stresssyndroom aan het voorval overhield. Die eis werd niet volledig ingewilligd omdat Carlock volgens het vonnis zelf ook verantwoordelijkheid had voor zijn eigen veiligheid.

7 mei 2010

Het Blauwe Meer

Duiken in Nederland is gewoon mooi. Als je dat aan je niet-duikende vrienden verteld, word je vaak lacherig en een beetje meelijwekkend aangekeken. Als je dan ook nog vertelt dat we zelfs blauw helder water hebben in ons eigen land, geloven ze er helemaal niets meer van. Daarom gaan we dit keer naar het Blauwe Meer in het Brabantse Loon op Zand

Het Blauwe Meer is onderdeel van het Experience Island ‘t Blauwe Meer. Dit is een evenementenlocatie voor alles op het gebied van outdoorbeleving. Het totale terrein is circa 50 hectare groot en heeft naast het meer ook stranden, bossen en open vlaktes. Er zijn diverse activiteiten te doen, zoals motorcross, een quadparcours, hindernisbanen en watersport. Het gebied ligt prachtig ‘verscholen’ in de bossen.

Maar blauw en helder water is de reden dat wij hier langs de waterkant staan. Ondanks alle berichten zijn we toch wel nieuwsgierig: is het een marketingtruc of duiken wij over 10 minuten echt door blauw helder water? En ja, het eerste wat opvalt zodra je je onder de waterspiegel laat zakken, is het zeer goede zicht, zeker 10 meter! Vooruit, het water is eerder groenblauw van kleur dan echt volledig blauw, maar het uitstekende zicht maakt onze verwachtingen meer dan waar. Niet voor niets is het Blauwe Meer duikstek van het jaar 2010 geworden!

Het heldere water heeft te maken met de bodemsamenstelling. In de bodem zit veel calcium en glauconiet dat het water helder maakt en de enigzins blauwe kleur geeft. Maar dat is niet de enige verrassing van het Blauwe Meer. Wij zijn verbaasd over de uitbundige plantengroei die tot grote diepte doorloopt. Vooral het kranswier is sterk vertegenwoordigd. Door de duikschool hebben we ons laten vertellen dat de zoetwaterplanten doorlopen tot 15 à 18 meter diepte. De hoeveelheid zonneschijn is hierop van invloed. In een jaar met veel zonuren lopen de zoetwaterplanten wat dieper door dan een jaar met wat minder zonuren. Het kranswier zelf is weer een oase voor ander onderwaterleven. Zo zwemmen er scholen stekelbaars rond en als je goed zoekt, vind je er armdikke palingen. Opvallend is ook de grote hoeveelheid geel en beige gekleurde zoetwaterspons tussen het kranswier.

De duiken

Voor de duikschool ligt een breed zandstrand, van waar je rechtstreeks het water in loopt. Als je vanuit de duikschool te water gaat, kun je naar links of rechts duiken. Voor de eerste duik besluiten we de linkervariant te nemen. Tot een meter of drie loopt het geleidelijk af. Je zweeft over een groot tapijt van zoetwaterplanten. Vanaf 3 meter vind je een kleine drop-off van een paar meter. Het beste kun je deze drop-off volgen. Ook na de drop-off vind je veel kranswier. Wij volgen de 7 à 8 meter dieptelijn en na een tijdje komen we enkele loodrechte wanden tegen. Van een afstand lijken dit net imposante rotswanden van meters hoog! Maar als je dichterbij komt, zie je dat het in werkelijkheid wanden van klei en veen zijn. Voor fotografen biedt dit goede mogelijkheden.

Op de terugweg komen we bij een Cessna-vliegtuigje terecht. Mochten mensen denken 'die komt mij bekend voor', dan klopt dat!. Het is namelijk de Cessna die ooit in de Kempervennen lag en in 2008 in Het Blauwe Meer is afgezonken.

Na een lekkere lunch op het gezellige terras is het maar al te verleidelijk om lekker in de zon te blijven zitten. Maar met het uitzicht op het mooie blauwe water hebben we zin in een tweede duik. De tweede duik slaan we vanaf het strand rechtsaf. Het zicht was iets minder dan de ochtendduik (maar met een meter of 6 à 7 nog steeds prima). Dit heeft waarschijnlijk te maken met de grote hoeveelheid waterrecreanten. Er wordt dan veel gezwommen vanaf het zandstrand in het afgezette zwemdeel zodat er vanaf het zwemgebied wat zand het meer ‘in stuift’. Als je verder naar rechts duikt, wordt het zicht geleidelijk weer beter. We volgen wederom de glooiing van de bodem en duiken rond de 7 à 9 meter. Onderweg komen we objecten als een sleepboot en een heuse jeep tegen. En ook hier zijn de mooie veen- en kleiwanden aanwezig, met behoorlijk wat paling. Breed grijnzend arriveren we weer aan het wateroppervlak. Het Blauwe Meer is voor ons een van de mooiste zoetwaterduikplaatsen in Nederland.

Praktische informatie

Gedoken wordt er bij het Duikcentrum ‘t Blauwe Meer. Om te kunnen duiken moet je vooraf reserveren. De kosten bedragen € 17,50 per persoon. Dit is inclusief uitleg en/of uitleg en één flesvulling. Voor alle informatie ga je naar www.experience-island.nl en klik je op de druppel ‘duikcentrum’. Hier vind je ook de routebeschrijving.

Foto's: Aart Reitsma

16 april 2010

Octopus steelt camera duiker

WELLINGTON - Een duiker kreeg de schrik van zijn leven toen hij werd aangevallen door een octopus. Het dier ging er vandoor met de draaiende camera van de duiker, die een achtervolging inzette...

filmpje

Victor Huang uit Nieuw-Zeeland was aan het duiken voor de kust van Wellington toen de octopus plotseling tevoorschijn kwam vanuit het zeewier. De octopus vloog naar de duiker toe en greep de camera vast. Vervolgens ging het dier ervandoor met de gloednieuwe camera, die nog steeds opnames maakte.

"Het beest zwom pijlsnel weg. Het leek wel een winkeldief", vertelt Huang in Nieuw-Zeelandse media..

De moedige duiker besloot het er echter niet bij te laten zitten en zette de achtervolging in. Na een paar minuten haalde hij de octopus in en leidde hij het dier af met zijn harpoen. Uiteindelijk kon de duiker zijn kostbare camera terugpakken. De octopus lifte nog een tijdje mee op de harpoen, voordat het avontuur echt voorbij was.

Doordat de camera al die tijd was blijven draaien kon de duiker naast een sterk verhaal ook erg mooie beelden mee naar huis nemen...

26 januari 2010

Lelijkste vis met uitsterven bedreigd

Het lijkt op een klomp blubber of drilpudding, maar het is een vis. Lelijk als hij is, wordt hij met uitsterven bedreigd. De vissen worden zo’n 30 centimeter lang en leven op 800 meter diepte. Maar steeds vaker raken ze verstrikt in netten van krab- en kreeftenvissers in Australië en Tasmanië die op grote diepte vissen. Met als resultaat dat er nog maar weinig exemplaren van de ‘gelatinevis’ over zijn. De dieren, die ook wel 'blobfish' genoemd worden, brengen hun tijd door met ronddobberen in afwachting tot er eten voorbij komt zwemmen. Zelf zijn ze niet eetbaar.